Essentiële oefenspelletjes & speelgoed voor fijne motoriek mijlpalen

door Joost Nusselder | Geupdate op:  april 23, 2021

Elke maand een speelthema in je mailbox?

Leuke speeltips, doeboekjes en meer met als eerste mail onze gratis mini-gids "educatief speelgoed"

We zullen je email adres alleen gebruiken voor deze nieuwsbrief en respecteren jouw privacy

Ik schrijf deze artikelen met veel plezier voor mijn lezers, jullie. Ik accepteer geen betaling voor het schrijven van reviews, mijn mening over producten is die van mijzelf, maar als je mijn aanbevelingen nuttig vindt en je uiteindelijk iets koopt via een van de links kan ik daar mogelijk een commissie over ontvangen. Meer informatie

Fijne motoriek is het vermogen om bewegingen te maken met behulp van de kleine spieren in onze handen en polsen.

We doen het allemaal vanzelf, zonder er echt bij na te denken, maar voor kinderen is het een moeilijke taak.

En ze hebben het nodig om gericht taken op school uit te voeren, en dit bewust controleren van je bewegingen heet psychomotoriek.

Kind speelt met blokken om fijne motoriek te stimuleren

Ik zal het hier hebben over wat het is, maar vooral ook hoe je de ontwikkeling kunt stimuleren met leuke gratis spelletjes en met speelgoed, plus hoe je achterstanden kunt ontdekken en oplossen.

Gelijk maar even mijn favoriet benoemen, want als je op zoek bent naar speelgoed wat goed voor ze is, dan kun je naar mijn mening niet beter doen dan ouderwetse houten bouwblokken.

Voor elke leeftijd zit er wat in, ze zijn best zwaar voor baby’s om te oefenen met vastgrijpen, maar kunnen later ook in al hun spellen weer mee gaan doen.

Daarover later meer…

x
Toy reviews & comparisons video

Dit is een aardig lang artikel (best wel een groot onderwerp ook) dus als je wilt skippen naar een onderdeel dat je interessant vindt, ga gerust je gang.

Wat valt er onder de fijne motoriek?

Fijne motoriek gebruik je om kleine bewegingen te maken die eigenlijk zo vanzelfsprekend dat je er meestal niet aan denkt.

De fijne motoriek is echter complex.

Het gaat niet alleen om je handen, maar om nauwkeurig afgestemde inspanningen van hersenen en spieren, en dat alles gebouwd bovenop de grove motoriek waarmee je grotere bewegingen kunt maken.

Fijne motorische vaardigheden zijn geen specifieke leervaardigheden zoals lezen of rekenen, maar hebben direct invloed op hoe goed kinderen kunnen leren en vooral hoe goed ze kunnen laten zien wat ze weten.

Kinderen hebben bijvoorbeeld fijne motoriek nodig om een ​​antwoord op een test te kunnen omcirkelen of een essay of antwoord te kunnen schrijven.

Kinderen moeten hun fijne motoriek gebruiken om veel schoolgerelateerde taken uit te voeren:

Kinderen hebben ook fijne motoriek nodig om dagelijkse taken uit te voeren, zoals aankleden en hun tanden poetsen.

Mijlpalen in de fijne motoriek

Wanneer beginnen kinderen kleurpotloden te gebruiken? Schoenen te strikken? Fietsen? Alle kinderen ontwikkelen coördinatie- en motorische vaardigheden op verschillende momenten.

Maar iedereen ontwikkelt zich langs bepaalde mijlpalen.

Dit zijn de mijlpalen waarop kinderen doorgaans bepaalde coördinatie en motoriek ontwikkelen.

Met 2 maanden

Met 4 maanden

Met 6 maanden

Met 9 maanden

Met 12 maanden

Leeftijden 18 maanden – 2 jaar

Leeftijden 3-4 jaar

Leeftijden 5-6 jaar

Leeftijden 7-8 jaar

Leeftijden 9-10 jaar

Leeftijden 11-15 jaar

Leeftijden 16-18 jaar

Raak niet in paniek als je kind niet al deze mijlpalen op het juiste moment haalt. Alle kinderen ontwikkelen zich anders.

Als je je zorgen maakt over de voortgang van je kind, leer dan over problemen met motorische vaardigheden en coördinatie bij kinderen.

Maak een lijst met specifieke dingen die je opmerkt en ontdek wat je vervolgens moet doen.

Gratis spelletjes om de fijne motoriek te bevorderen

Vooral als je kind worstelt met taken als schrijven, tekenen en het gebruik van een schaar, zijn er een hoop dingen die je kunt doen om de fijne motoriek te bevorderen.

Je kind kan misschien ondersteuning krijgen op school als fijne motoriek een uitdaging is dus blijf altijd goed contact hierover houden, maar er zijn ook een hele hoop leuke dingen die je thuis kunt doen!

Laten we wat leuke activiteiten en speelgoed bekijken wat hierbij kan helpen. Echt super veel dingen zijn gericht op de fijne motoriek die je misschien niet eens had bedacht.

Een paar makkelijke spelletjes voor thuis zijn:

Zout deeg voor kinderen

Een super leuk recept om samen geweldige figuurtjes te maken en te knutselen, én geweldig voor de creativiteit en fijne motoriek!

INGREDIËNTEN  

INSTRUCTIES 

Meng je bloem en het zout goed door elkaar in een diepe kom.

Zoutdeeg ingredienten

Voeg daarna de olie en water toe en kneed de mix tot je een zachte bal hebt. Dit is super om de fijne motoriek te stimuleren dus betrek je kind hier ook al bij!

Is je zoutdeeg wat plakkerig kun je altijd nog wat meer van de bloem toevoegen. Te droog? Dan natuurlijk wat water.

Zoutdeeg samen kneden voor de fijne motoriek

Na het kneden kun je gelijk aan de slag met knutselen. Je kunt zelf vormpjes uitsnijden als je kids al wat ouder zijn, of geef ze wat steekvormpjes/ bakvormpjes/ kleivormpjes in de vorm van dino’s of popjes, auto’s en nog veel meer wat je kunt vinden om een gemakkelijke basis te hebben.

Zoutdeeg met uitsteek vormpjes

Je kunt er ook van alles aan toevoegen met allerlei andere knutselmateriaal. Pak je strijkkralen, glitters, pasta macaroni en mini-knoopjes voor beertjes, veertjes en takjes. Zoutdeeg bak je op lage temperatuur en dat is te laag om je materiaal te laten smelten.

Wanneer je klaar bent schuif je het in de oven op 100 graden voor ongeveer een uurtje, maar heel dikke vormpjes kunnen tot 3 urr nodig hebben. Test na een uur of ze hard zijn geworden door er met je vork op te duwen. Als het deeg terugveert heeft het nog wat meer tijd nodig.

Zoutdeeg laat je altijd mooi glimmen dor ze te lakken, maar je kunt ook 1 eetlepel water met 1 eetlepel lijm mengen en daarmee lakken. Daarna kun je ze ook nog samen verven in allerlei mooie kleuren, maar misschien is dat weer een project om morgen op te pakken :)

Zoutdeeg vormpjes verven

Wat voor speelgoed stimuleert de fijne motoriek?

Er is ook een hoop speelgoed beschikbaar wat goed is om de fijne motoriek voor peuters en kleuters te stimuleren.

Goed speelgoed is niet alleen nuttig bij de ontwikkeling van motoriek, maar het is ook gewoon heel leuk! Je kinderen weten niet eens dat ze leren!

4 soorten speelgoed voor de fijne motoriek

Voor deze ontwikkeling moet het die kleine handjes stimuleren en de hand-oog coördinatie trainen. Dit is speelgoed gericht op dingen als:

Er zijn veel leuke en leerzame activiteiten die hierbij kunnen helpen, maar laten we beginnen bij een van mijn favorieten: het gebruik van sensorische bakken!

Sensorische bakken en fijne motoriek

De meeste sensorische bakken bevatten kleine voorwerpen (vaak een hele hoop speelgoed!) die concentratie en fijne motoriek vereisen.

Met kleinere kinderen is het vaak maar eventjes leuk want ze kunnen er best snel uitgeput van raken, maar naarmate ze ouder worden kun je er steeds ingewikkelder dingen mee doen.

Een van mijn favoriete bakken om te maken is met gedroogde zwarte bonen, en je kunt het natuurlijk met elk soort bonen doen.

Maar de zwarte bonen lijken wel een beetje op aarde, en zo kun je er natuurlijk prima wat in laten groeien, zoals verschillende groentes:

De truc is om er zoveel mogelijk verschillend materiaal in te stoppen.
 
Zo heb ik er houten figuurtjes en groenten, zachte vilten groenten en misschien wat plastic boerderijdieren ingestopt om verschillende texturen te bieden.

Bekijk hier meer sensorische bak ideetjes!

Houten bouwblokken

Ik ben sowieso een aardig voorstander van houten speelgoed boven plastic. Het is duurzamer, maar ik vind het ook over het algemeen fijner spelen voor ze.

Begrijp me niet verkeerd hoor, soms zijn er ook hele leuk plastic speeltjes die super educatief zijn, maar het pakken van hout heeft toch iets wat meer bij de ontwikkeling past.

Maar houten bouwblokken is iets wat ieder kind in zijn speelgoed kist moet hebben.

Het leuke is dat ze in elke levensfase mee groeien en bij een nieuwe mijlpaal weer tevoorschijn worden genomen.

Bij ons thuis begon het in ieder geval als baby, om ze te pakken en te bekijken, en zelfs even proeven (goeie kwaliteit en veilige verf is dan ook wel erg belangrijk!)

Daarna vastgrijpen en meenemen tijdens het kruipen.

Bij het leren steppen op een driewieler kwamen ze tevoorschijn om omver te rijden en moesten papa en mama telkens snel torentjes bouwen.

En later komen er de mooiste en meest creatieve bouwwerken uit, vaak samen met andere speelgoed huisjes en poppetjes.

Mijn favoriete zijn deze van Melissa & Doug:

Leukste bouwspeelgoed: Melissa & Doug Gekleurde Houten Blokkendoos

(bekijk meer afbeeldingen)

Wat leer je met een prikpen en mat?

Net hadden we het al even over de prikpen, en het is zo’n goedkoop middel om een hele hoop mee te kunnen oefenen.

Een prikpen is niet alleen leuk om creatief bezig te zijn, want het ziet er altijd heel erg schattig uit, maar je kind moet zijn handje echt goed sturen.

Het is een beetje als binnen de lijntjes kleuren met als extra uitdaging om van boven naar beneden gericht te prikken.

Daarom vind ik ze beter om mee te oefenen dan gewoon een kleurpotlood.

Je hebt losse pennen en matten, maar je hebt ook leuke prikblokken in allerlei thema’s, zoals deze eenhoorn mat:

Prikblok met viltmat eenhoorn

(bekijk meer afbeeldingen)

Én, als je het eenmaal hebt gekocht kun je daarna met je pen en viltmat eindeloos veel andere dingen uitsteken, zoals figuren van kleurplaten en nog veel meer.

Duwen, trekken, en vormen met Playfoam

Kneden, kleien, verven en al dat soort klieder activiteiten zijn heel goed voor de ontwikkeling van de fijne motoriek, maar mijn favoriet op dit gebied is nog wel Playfoam.

Het is gek, het plakt en ook weer niet en je kunt het geweldig boetseren in allerlei vormen. Het blijft in vorm en plakken waar je het op legt, maar je wordt er totaal niet vies van.

Een leuk alternatief dus voor het deeg maken voor als je daar even geen zin in hebt.

Een perfecte gelegenheid om gelijk ook nog iets anders te oefenen, het werken met getallen of letters.

Een hele leuke Playfoam set is daarom deze van Educational Insights:

Educational Insights playfoam

(bekijk meer afbeeldingen)

Een goed alternatief hiervan is kinetic sand waar ik al eerder uitgebreid over heb geschreven, maar dit geeft toch iets meer troep. Geloof me als je ermee op tafel speelt :)

Ritsen, knopen en strikken met een activiteitenbord

Om echt die fijne kneepjes te leren en vast te oefenen om straks alles zelf aan te kunnen doen, is een activiteitenbord hartstikke leuk.

Vaak hebben deze borden verschillende texturen en uitdagingen voor je kind om op te lossen.

Het leuke ervan is dat er vaak ook wat gemakkelijks bijzit, en wat meer uitdagends, afhankelijk van de leeftijd van je kind, zodat ze kunnen oefenen waar ze klaar voor zijn.

Melissa & Doug heeft bijvoorbeeld een bord met enorm veel ritsen, gespen, veters, knopen en meer:

Melissa en doug basisvaardigheden puzzel

(bekijk meer afbeeldingen)

Als het gaat om het helpen van fijne motoriek, heeft dit basisvaardigheden spel van Melissa & Doug het duidelijk allemaal.

Rookie laat hier zien hoe het eruit ziet:

Bubbels, knijpen en ploppen

Een van mijn favoriete speeltjes is deze Fat Brain Toys Dimpl, die ik voor het eerst bekeek toen ik schreef over leuk speelgoed voor in het vliegtuig.

Ik had er veel over gelezen en het leek me een erg leuk ding, maar was er nog een beetje sceptisch over.

Vooral of mijn zoon het wel lang genoeg leuk zou vinden, we hadden hem namelijk gekocht voor een lange vlucht.

Uiteindelijk heeft hij er super lang mee geplopt en ingedrukt en is het een van de favoriete spelletjes voor in het vliegtuig geworden.

Het is namelijk een platte sensorische schijf met allemaal gekleurde rubber-achtige bubbels erin die je heen en weer kunt drukken zodat ze naar de andere kant toe “ploppen”.

Vanaf 1 jaar is het een hele moeilijke uitdaging en moet je af en toe een beetje helpen, en met twee jaar kunnen ze het al grotendeels zelf.

Het is verbazend hoe lang ze ermee aan de slag kunnen, met zo iets simpels. Ook erg rustgevend.

Het zijn gelijk ook vrolijke kleuren om straks lekker met het leren van kleuren aan de slag te gaan.

Een van de beste speeltjes voor de fijne motoriek van je dreumes.

Fat Brain Toys Dimpl sensorisch speeltje

(bekijk meer afbeeldingen)

Veter rijgen op karton

Veters ergens doorheen rijgen is best wel heel erg moeilijk, als je er over nadenkt.

Je moest zo precies zijn, en wat een geweldige manier om kinderen te leren hoe ze moeten rijgen door kleine gaatjes.

Je hebt een hoop uitvoeringen van rijg spellen dus kies er eentje die je leuk vindt.

Ik ben het meest fan van platte kartonnen kaarten waar de veters doorheen moeten, meer dan van houten “3D” voorwerpen zoals die lieveheersbeestjes of echt lijkende schoenen.

Met name omdat zulke platte kaarten:

  1. gemakkelijk mee zijn te nemen
  2. makkelijk om zijn te draaien door je kind zodat ze beter kunnen zien wat er aan de achterkant gebeurt en hoe ze een mogelijke “misser” moeten oplossen.

Mijn favoriet is deze van Bigjigs, een merk wat al heel vaak bij ons is langsgekomen in de review, bekend van hun stevige houten treinsets.

Dieren veter rijgen

(bekijk meer afbeeldingen)

Fisher-Price Snap-Lock kralen

Fisher price snap-lock beoordeeld

(bekijk meer afbeeldingen)

Op het eerste gezicht lijken deze Fisher-Price Snap-Lock-kralen misschien een speeltje voor een baby (en dat kunnen ze zeker zijn!), maar ze zijn ook geweldig om een ​​kleuter te helpen werken aan hand-oogcoördinatie en kleine spierontwikkeling.

Het vergt veel behendigheid om het lipje van de kraal in het gat te krijgen, maar deze kralen bieden veel meer dan dat.

Kinderen kunnen werken om een ​​cirkel te maken en in kleuren en vormen te sorteren, wat ook helpt om hun wiskundige vaardigheden te verbeteren.

Check prijzen en beschikbaarheid hier

Creatief met kralen

Kleine kralen zijn zo leuk! Je kind kan er echt super creatief mee aan de slag en ze zijn lekker klein, dus kom maar op met die fijne motoriek!

Ze zijn ook geweldig voor kinderen van alle leeftijden, niet alleen voor kleuters.

Je hebt ze in allerlei vormen, van strijkkralen tot aquabeads.

Je hebt ook extra grote-kralen die bijvoorbeeld ideaal zijn voor jongere kinderen omdat de kralen iets groter zijn dan gewone strijkkralen, waardoor kleine handen gemakkelijker kunnen worden opgepakt en gehanteerd.

Bij elk product staat de leeftijdscategorie erbij en je kunt losse kralen kopen of hele pakketten met voorbeelden.

Als ze wat ouder zijn zijn de losse kralen ook erg leuk om dingen mee te proberen en er is zelfs een heel boek, Pixel Craft, vol met voorbeelden die je kunt maken.

Een geweldig speelgoed en handwerk om de fijne motoriek te versterken!

Zorg er echter voor, zoals bij elk klein voorwerp, dat je peuter de strijkkralen niet in zijn mond stopt! Het zijn kleine stukjes die heel gemakkelijk kunnen worden ingeslikt.

Houd ze dus goed in de gaten tijdens het maken van deze leuke handwerkjes.

Mijn favoriet zijn deze Aquabeads die je in veel verschillende uitvoeringen hebt:

Disney prinsessen aquabeads

(bekijk meer afbeeldingen)

Vingertjes, vasthouden en duwen met een kralendoolhof

Elke baby en dreumes heeft wel een kralendoolhof, toch? Als je die nog niet hebt gekocht wordt het hoog tijd.

Het is niet alleen een leuk spel, maar ook uitermate geschikt om veel verschillende handelingen te oefenen die bij de fijne motoriek komen kijken.

Zo moeten ze kleine dingen grijpen, duwen, snappen waar iets naartoe gaat wanneer ze kleine bewegingen maken, alles om hun hand-oog coördinatie te trainen.

Ik ben dol op al het speelgoed van het merk Melissa en Doug! Ze zijn zo goed gemaakt! Ik heb nog nooit een Melissa and Doug-speeltje gekocht waar ik teleurgesteld in was!

Dit speelgoed met kralenlabyrint is uitstekend geschikt voor het versterken van fijne motoriek en met de zuignappen ook perfect voor op de kinderstoel.

Melissa en doug kralendoolhof

(bekijk meer afbeeldingen)

Werken met pincetten

Nu wordt de fijne motoriek echt op de proef gesteld want niet alleen heb je te maken met het grijpen van kleine dingetjes om ze te sorteren, met een pincet moet je écht precies te werk gaan.

Een echt pincet, dat is voor het verwijderen van splinters, iets wat ze ook hard nodig zullen hebben natuurlijk, maar dan nog een beetje later.

Vanaf drie jaar kun je echter al beginnen met oefenen van het oppakken van dingen met een pincet, en je hebt hier leuke plastic speelpincetten voor.

Dat kan wel even frustrerend zijn in het begin hoor, maar oh zo educatief!

Deze van Learning Resources is een super schattig spel voor fijne motoriek! Nog een geweldige manier om je kind te helpen ontwikkelen zonder dat ze het weten;)

Gebruik het pincet om deze kleurrijke taart te vullen, sorteren en mee te spelen!

Super sorteer taart

(bekijk meer afbeeldingen)

Dingen ergens precies inprikken

Het volgende op de lijst is om dingen ergens precies in te prikken en dat lijkt gemakkelijk, maar is het niet.

Er zijn tal van spellen die hierbij oefenen, het belangrijkste is dat het staafjes zijn die in gaten moeten.

Hoe kleiner de staafjes en de gaten, voor hoe oudere leeftijd ze geschikt zijn, dat is een goede stelregel om te onthouden.

Is je kind dus nog jong, dan is het in wezen een vormenstoof met een paar grote objecten, dat valt hier ook wel onder.

Is je kind al ietsje ouder, en vanaf drie kunnen ze echt goed beginnen met hiermee oefenen, dan neem je dunnere staafjes en kleinere gaatjes.

Is deze fijne motor-egel niet super schattig ?!

Dit speelgoed zal je kind niet alleen helpen om hun fijne motoriek te versterken tijdens het verwijderen en toevoegen van de pennen, maar zal ook helpen bij kleurherkenning!

Learning resources spike

(bekijk meer afbeeldingen)

Rijgkralen

Rijgkralen van Melissa en Doug

(bekijk meer afbeeldingen)

Had je als kind een speelgoed met rijgkralen?

Ze hadden zelfs prima motorspeelgoed toen wij klein waren!

Dit is een klassiek speeltje voor fijne motoriek en ook een geweldig speeltje in de auto!

Check prijzen en beschikbaarheid hier

Problemen die kunnen ontstaan met fijne motoriek

Kinderen ontwikkelen zich met verschillende snelheden. Maar er zijn mijlpalen die ze over het algemeen op bepaalde leeftijden bereiken.

Inclusief de fijn motorische mijlpalen.

Met 5 of 6 jaar kunnen kinderen bijvoorbeeld meestal vormen en letters kopiëren en een vork en lepel met controle gebruiken.

Met 9 of 10 kunnen ze meestal met gereedschap, zoals met een liniaal of passer, tekenen en ze gebruiken zonder al te gefrustreerd te raken.

Maar sommige kinderen worstelen langere tijd met deze vaardigheden.

Aanhoudende problemen met motorische vaardigheden kunnen een teken zijn van ontwikkelingscoördinatiestoornis (DCD), die mensen soms dyspraxie noemen.

Kinderen met dyspraxie, een leerachterstand dat van invloed is op schrijven, kunnen ook problemen hebben met fijne motoriek.

Moeilijkheden met fijne motoriek worden vaak pas vastgesteld op de kleuterschool wanneer leraren zien dat kinderen het moeilijk hebben.

Er zijn echter een aantal dingen, die jij als ouder kan doen om je kinderen te helpen.

Kinderen met een zwakke fijne motoriek kunnen ergotherapie krijgen via de zorg.

Ook kun je potloodgrepen en breed gelinieerd papier aanbieden om zo makkelijker te kunnen schrijven.

Om je kind voor te bereiden op het leren schrijven kan je oefenen met het overtrekken van zigzag lijnen en golvende lijnen om deze handbewegingen te leren doseren.

Je kan je kind ook met de vingers de lijnen laten volgen. Een mooi hulpmiddel zijn ook overtrekborden die je kind helpen om met beide handen tegelijk dezelfde bewegingen te maken.

Vraag & Antwoord

Hoe kan mijn kind makkelijk de fijne motoriek verbeteren?

Welke vaardigheden omvatten ‘fijne motoriek’?

Welke soorten motorische vaardigheden zijn er?

Zijn knijpbewegingen goed voor de fijne motoriek?

Ja. Jonge kinderen hebben tijd nodig om hun fijne motoriek in alledaagse situaties te ontwikkelen. Fijne motoriek zijn de kleine bewegingen van spieren waarbij de handen en vingers samen worden gebruikt om een beweging uit te voeren, zoals knijpen of grijpen.

Is schilderen goed voor de fijne motoriek?

Schilderen helpt bij het ontwikkelen van de spiercontrole. Werken met een penseel of klein gereedschap helpt bij het ontwikkelen van de fijne motoriek (kleine spiercontrole). Schilderen op grote vellen papier of op een schildersezel helpt weer bij het ontwikkelen van de grove motoriek. Schilderen helpt ook bij het ontwikkelen van de hand-oogcoördinatie van uw kind.

Conclusie

Kinderen gebruiken fijne motoriek om te kleuren, te schrijven en andere activiteiten uit te voeren waarmee ze op school te maken hebben.

Aanhoudende problemen met de fijne motoriek kunnen een teken zijn van een ontwikkelingscoördinatiestoornis en ergotherapie kan kinderen helpen de fijne motoriek te verbeteren en er zijn ook leuke activiteiten die je thuis kunt proberen.

Psychomotoriek is de bewuste, vanuit de hersenen gestuurde beweging. Uit het Grieks komt het woord psyche (geest) en motoriek dat vrij vertaald betekent het samengaan van “geest” en “bewegen”.

Joost Nusselder, de oprichter van speelkeuze.nl is een content marketer, vader en houdt van het uitproberen van nieuw speelgoed. Hij kwam als kind al in aanraking met alles rondom spellen toen zijn moeder de Tinnen Soldaat begon in Ede. Nu maakt hij sinds 2016 samen met zijn team hulpvaardige blog artikelen om trouwe lezers te helpen bij leuke speel ideetjes.